Ontspoorde vla

Vla, het is een echt Nederlands product. In een Duitse of Franse supermarkt zal je het niet snel vinden. Wel kennen ze in Engeland custard, eigenlijk is dat ook een soort van vla. Maar toch, Nederlanders zijn in mijn ogen echte vla-kampioenen.
We hebben de vanillevla, maar ook chocolade-, hopjes en frambozenvla. In het seizoen heb je dan nog oranjevla, stoofpeertjes- en appel-kaneelvla. Er zijn er nog meer, ik heb er een aantal overgeslagen.

Vla koop je in Nederland kant en klaar per halve of hele liter. In het zuivelvak vind je volop kleurige pakken met al deze soorten vla. En ook zijn er nog de pakken met twee soorten erin, de dubbelvla.

De oorsprong

Oorspronkelijk kookte men vla gewoon thuis. Vanillevla op de klassieke manier maakte je met deze ingrediënten:

• melk
• suiker
• vanillestokje
• zout
• eidooier
• een beetje bindmiddel

Vla is een zuivelgerecht, dus vandaar de melk. De vanille is de smaakmaker, en de suiker voor het zoet, (zout is ook voor het zoet,  een klein snufje zout zorgt ervoor dat je minder suiker hoeft te gebruiken). Dan de eidooier en het bindmiddel nog om de melk te binden, te verdikken tot vla. Als extra kleurde de eidooier de vla mooi geel.

Kuustert tegenover custard

Vroeger thuis

Mijn moeder kookte vla van melk die ze bond met custardpoeder. Wij spraken dat uit als kuustert en aten dat als toetje. We wisten niet beter, en  lepelden lekker onze bordjes kuustert leeg.
Custardpoeder is niet anders dan maiszetmeel (maizena dus), suiker, vanillesmaak en gele kleurstof.

De Engelsen maken hun custard als volgt:

• Melk met vanillesuiker verwarmen.
• Als het heet is, maar nog niet kookt, de melk over losgeklopte eieren gieten.
• Dit mengsel door een grove zeef boven een hittebestendige kom schenken.
• De kom op een pan met bijna kokend water zetten, de kom mag het water niet raken.
• Met een houten lepel af en toe door het mengsel roeren.
• Het is klaar als er een dun laagje custard op de achterkant van de lepel blijft zitten. Dit proces duurt om en nabij een minuut of tien.

Een vaste vorm van custard kennen de Engelsen ook, dat staat bekend als “baked custard“. In Nederland kennen we (of kenden we?) dit ook, maar dan onder de naam eiergelei.

De custardpoeder die mijn moeder in haar keukenkastje had staan is dus maar een surrogaat. Geen ei komt eraan te pas. Vroeger werden er naast een bindmiddel nog wel eieren gebruikt voor de Nederlandse vla. Tegenwoordig niet meer. Ik noem het met een knipoog “ontspoorde vla”. Want eerlijk is eerlijk, ik beken dat ik het niet verkeerd vind smaken.
Toch kook ik mijn vla liever zelf. Met rauwe melk, eidooier, rijstebloem en echte vanille.

Ingrediëntenlijstje

Kijken we naar de ingrediëntenlijst op een pak vla (gepasteuriseerde vanillevla) dan zien we: Melk, vloeibare melkbestanddelen, suiker, gemodificeerd maiszetmeel, maiszetmeel, verdikkingsmiddel E407, zout, aroma, kleurstoffen E100 en annatto.

Slechts melk, suiker en het snufje zout zijn overgebleven van de oorspronkelijke ingrediënten.

De andere ingrediënten zijn:

• Vloeibare melkbestanddelen: Dit zijn melkachtige mengsels van bijvoorbeeld water met weipoeder, melkpoeder en caseïnaat die in veel zuivelproducten gebruikt worden voor een mooie structuur en een prettig mondgevoel. (bron: Campina)
• Gemodificeerd maiszetmeel: Maïszetmeel waarvan de eigenschappen veranderd zijn door een chemische behandeling, zodat het beter te verwerken is of beter smaakt.
• Maiszetmeel: Zetmeel gewonnen uit mais.
• Aroma: een geur- of smaakstof.
  Dit kan natuurlijk, natuur-identiek of chemisch zijn. Het wordt niet beschouwd als voedingshulpstof (of additief) en hoeft daarom niet gespecificeerd te worden met een code (E-nummer) – dit geldt zowel voor het aroma zelf als voor de dragerstof.
• E407 = carrageen (een complex mengsel van natuurlijke polysaccharide, gewonnen uit zeewier
  (Chrondrus crispus, Gigartina stellata, Euchema spinosum, E. cottonii)
• E100 = curcumine (gele kleurstof – natuurlijke kleurstof geisoleerd uit de wortels en de stengel van de Geelwortel (Curcuma longa en Curcuma domestica). Turmeric (geelwortel) is het ruwe extract, curcumine de pure stof).
• Anatto = een stof uit een zuid-amerikaanse plant, die kleurstof levert en een licht aroma heeft. E160b is de geïsoleerde kleurstof uit de zaden van de anatto- of orleaanboom.

Vrij veel additieven dus. Stoffen die uit de oorspronkelijke voedselproducten zijn gehaald.

Nieuwsgierigheid werd niet beloond

Ik was nieuwsgierig naar het aroma dat was gebruikt. Voor vanillesmaken wordt nl. wel eens castoreum (een nette naam voor bevergeil) gebruikt. Dus ik informeerde bij de fabrikant. Meteen van de gelegenheid gebruik gemaakt om ook te vragen naar de herkomst van al die andere additieven.
Helaas, als antwoord kreeg ik nul op het rekest. Met als toelichting dat men mij daar geen antwoord op kon geven. Tja… ik was even te uitgebreid geweest met mijn vragen, en men vermoedde concurrentie. Vanuit de fabrikant ook wel logisch. Het product is lekker, en verkoopt goed. Dan hou je je formule natuurlijk lekker in eigen huis.